روزگاری کیش بندری پرآوازه و محل پهلو گرفتن کشتی‌های بسیاری از کشورهای عربی تا هند و چین بوده است. «شهر تاریخی حریره کیش» در میان دست نوشته‌های تاریخی سیاحان، شهری زیبا، ثروتمند و سرسبز عنوان شده که حتی سعدی بزرگ نیز چند باری به آن سفر کرده است.

شهر حریره مربوط به سدهٔ ۵ تا ۱۰ ه‍.ق است و در شمال جزیره کیش واقع شده و این اثر در تاریخ ۱ شهریور ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. انتخاب این بخش از جزیره برای ایجاد شهر حریره طبیعی‌ترین و معقول‌ترین انتخاب بوده چرا که سواحل صخره‌ای مرتفع آن از سطح دریا تقریبا ده متر بلندتر است و وجود سه خلیج و دماغه که نقش بندرگاه طبیعی را دارد و همچنین دریای نسبتاً آرام‌تر از دیگر کرانه‌ها و سواحل جزیره خود عامل شکل‌گیری شهر در ساحل شمالی شده است. این شهر به سبب سبز و لطیف بودنش به مانند حریر، حریره نامیده شده است.

تاکنون عملیات اکتشافی باستان‌شناسی بقایای شهر تاریخی حریره در سه مجموعه مجزا انجام شده است.  طبق نظر سازمان میراث فرهنگی ، شهر حریره هشتصد سال قدمت دارد. گستره پستی و بلندی‌ها و خرابه‌های شهر قدیمی حریره حدود ۱۲۰ هکتار وسعت دارد و روزگاری شهری بزرگ و آباد در منطقه بوده و دوران طلایی شهر حریره کیش از سال ۳۶۷ تا ۹۱۲ هجری قمری بوده است. 

بناهای این شهر با دیواره‌های بسیار محکم سنگی ساخته شده که روکشی از گچ بر روی آن‌ها کشیده شده است. این دیواره‌های محکم شهر را در برابر حملات احتمالی مقاوم می‌کرده. شهر از لحاظ مبادلات اقتصادی آنقدر مهم و مورد توجه بوده که اتاق بزرگی برای دیدار و تبادل نظر با تجار کشورهای دیگر در آن ساخته شده است.

شهر حریره درست در کنار دریا ساخته شده و دارای معماری و فضاهای ناشناخته‌ای است. مجموعه کانال‌های افقی و زیرزمینی و چاه‌های متعدد در گوشه و کنار، مجموعهٔ بسیار جالب و نادری را تشکیل می‌دهد که هنوز عملکرد آن‌ها روشن نیست، اما به نظر می‌رسد که ارتباط مستقیم، با فعالیت‌های صیادی (صید ماهی، مروارید و مرجان) داشته و برای دسترسی آسان‌تر به دریا احداث گردیده‌است.

چند بخش اصلی شهر حریره کیش

آثار باقی‌مانده از شهر باستانی حریره به چند بخش مهم و برجسته تقسیم می‌شود که در ادامه به آنها می‌پردازیم:

خانه اعیانی شهر حریره

در میان بناهای شهر حریره، «خانه اعیانی» از شهرت زیادی برخوردار است. خانه اعیانی که در نتیجه کاوش‌های یکی از تپه‌های شهر حریره بیرون آمده است از نمونه‌های منحصر به فرد مسکن جمعی در حاشیه خلیج فارس است. خانه اعیانی شهر حریره یادآور خانه‌های چند خانوار قدیمی در داخل فلات ایران و در شهرهایی چون یزد، اصفهان و کاشان است. این خانه‌ها یکی از نمادها و نمونه‌های قدیمی خانه‌های حاشیه خلیج فارس محسوب می‌شود. علاوه بر وسعت خانه و همچنین فضاهای مختلف و متنوع آن، کاشی‌های ستاره‌ای شکلی که در این خانه به دست آمده‌است، همانند کاشی‌هایی است که زینت بخش بناهای مهم ایلخانی ایران همچون تخت سلیمان و سلطانیه است. پیدایی این مقدار کاشی که یقیناً عنصر وارداتی به جزیره است نشان می‌دهد که این عمارت به یکی از ثروتمندان کیش تعلق داشته‌است.

اتاق‌هایی با کف شیاردار شهر حریره

یکی از فضاهای جالب توجه مجموعه صنعتی شهر حریره «اتاق با کف شیاردار» است. این مجموعه درست در کنار دریا ساخته شده و دارای معماری و فضاهای ناشناخته‌ای است.  این اتاق کف کاملاً عجیب و ناشناخته‌ای داشته به این معنی که با شیب ملایم از شمال به جنوب امتداد می‌یافت و کف آن به صورت در اصطلاح گرده ماهی (اصطلاح بومی) یا بالشتک با ملاتی از نوع ترکیب پودر سنگ‌های مرجانی و آهک و نوعی ساروج شکل گرفته بود. این ویژگی در هیچ‌ یک از محوطه‌ها و تپه‌های باستانی و تاریخی و اسلامی ایران کشف و شناخته شده نیست. 

عده‌ای از متخصصین پرورش و صید مروارید جزیره کیش درباره این اتاق‌ها اینگونه بیان کرده‌اند که حوضچه‌های کوچک یک متری یا قدری بزرگتر که عمق نیم متری دارند برای فعالیت‌های صید مروارید استفاده می‌شدند. به گفته این افراد صدف‌ها را ابتدا بر روی این حوضچه‌ها خشک می‌کرده و سپس با فشار آب تمامی مروارید‌های ریز و درشت‌شان را تخلیه می‌کردند. البته از آنجایی که بقایای صدف در این محل‌ها یافت نشده اثبات این فرضیه قدری با مشکل مواجه شده است. «رمی بوشارلا» باستان‌شناس فرانسوی که سابقه فعالیت‌های اکتشافی در ایران و امارات را دارد معتقد است که این تاسیسات مکان‌هایی برای تهیه شیره خرما بوده‌ است. این باستان‌شناس نمونه‌هایی دیگر از این معماری را در کاوش‌های انجام شده در امارات مشاهده کرده که به این منظور استفاده شده‌اند.

صحبت‌های بومیان جزیره کیش نیز تاییدی بر گفته‌های این باستان‌شناس فرانسوی است. افراد محلی مکانیزم اتاق‌ها را به این شکل بیان می‌کنند که با انباشته کردن خرما‌ها بر روی یکدیگر و تحت فشار قرار گرفتن، با شیارهای اشاره شده آب شیره را به طرف خمره‌های بزرگ قرار گرفته در انتهای آب‌راهه‌ها هدایت می‌کردند تا کار جمع‌آوری شیره خرما کامل شود.

به گفته محلی‌های کیش تا پیش از تخریب خانه‌های ماشه، انبارهایی با ساختار کف جوی و پشته مانند مانند آن‌چه در این کارگاه‌ها وجود دارد تقریبا در تمامی منازل بزرگ وجود داشته که برای نگهداری خرما استفاده می‌شده و همزمان شیره خرما نیز در آن‌ها استخراج می‌شده است. به نظر می‌رسد فرضیه دوم پاسخ روشن‌تری برای کاربری اتاقک‌های مرموز شهر باستانی حریره باشد.

مجموعه حمام شهر حریره

حمام ایرانی یکی از جذاب ترین بخش معماری ایرانی است که نشان از اهمیت بالای نظافت و آراستگی در بین تمام اقوام اصیل ایرانی است. آثار به جا مانده از حمام حریره در فاصله کمی از خانه‌ اعیانی قرار داشته و دارای قسمت‌هایی مانند سربینه، گرمخانه و تون حمام است که با صحن‌های متعدد و حصار آن مجموعا ۵۰۰ متر مربع وسعت داشته است. دو خزینه کوچک و بزرگ در جنوب گرمخانه آخرین بخش ساختمان را تشکیل داده‌ است.

باستان‌شناسان معتقدند این حمام که شاید در نوع خود از قدیمی‌ترین حمام‌های ایرانی که طی کاوش‌های باستان‌شناسی کشف و شناخته شده‌است باشد، دو دوره متمایز و مجزا از هم دارد (دوره ایلخانی و  دوره تیموری) با توجه به ظرفیت محدود حمام و با در نظر گرفتن دیوار بیرونی سراسری که تا مجموعه عمارت اعیانی که در جنوب شرقی حمام و به فراز تپه‌ای بلند قرار گرفته امتداد یافته‌است به نظر می‌رسد که این بنا حمامی خصوصی بوده و به صاحب مجموعه اعیانی تعلق داشته‌ است.

مسجد شهر حریره

یکی از بناهای باستانی مهم شهر حریره مسجدی است که متعلق به دوران سلجوقی است. این مسجد کهن در محدوده‌ای نامنظم با مساعت ۲۰۰۰مترمربع یافت شده که نشان‌دهنده گسترش و مرمت آن در دوره‌های مختلف تاریخی است. کاوش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که دوران طلایی جزیره همزمان با حضور مسلمانان در این جزیره بوده است. بقایای مناره بلند و باشکوه با پلان دایره و پلکان داخلی، پایه‌ها و ستون‌ّای چند وجهی متعدد و آب انبار از اهمین و اعتبار این مسجد در زمان قدیم خبر می‌دهند. یکی از نکته‌های جذاب این مسجد بدون سقف بودن آن است و یک مناره و چهار محراب در آن شناسایی شده است. این مسجد در پاره‌ای از اوقات محل اسکان برخی از تجار نیز بوده است. شما هنوز هم می‌توانید ستون‌های شکسته این مسجد را در همان حوالی ببینید.

قنات‌ها و آب‌انبارهای شهر حریره

آب شیرین در جزیره کیش دُر گران‌بهایی بوده است. شاید یکی از دلایل رونق شهر و بندر حریره همین آب شیرین جزیره بوده است. اما این آب شیرین چطور از اعماق زمین به روی زمین آورده می‌شده و یا چطور آب بارندگی‌های اندکی فصلی، مدیریت می‌شده است؟ پاسخ این سوال قنات است. سیستم آبرسانی هوشمندانه و تماما ایرانی با قدمتی شش هزار ساله که عمرش در کیش به دو هزار و پانصد سال پیش می‌رسد. آب از سطح کوچه‌ها در تمامی سطح شهر جریان یافته، با ورود به داخل قنات‌ها تا مخازن آب هدایت می‌شده است. باز هم پای مرجان های جزیره به میان می‌آید که فیلتری طبیعی برای تصفیه آب بوده است. این قنات‌ها و آب‌انبارها علاوه بر تامین آب جزیره، آب مورد نیاز کشتی‌های پهلو گرفته در بندر حریره را نیز تامین می‌کردند.

چاه‌‌ها و دالان‌های شهر حریره

کمی آنطرف‌تر در سمت شمال بقایای شهر محوطه‌ای با وسعتی بالغ بر سه کیلومتر مربع قرار دارد که به صورت پستی و بلندی و بقایای دیوار و چاه‌های متعدد دیده می‌شوند. در نگاه اول ارتباطی میان این بخش و شهر باستانی حریره دیده نمی‌شود اما احتمالا این ناحیه برای فعالیت‌های دریایی و تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در مجاورت حمام، خانه اعیانی و بخش‌های ساحلی و صخره‌های مرتفع کنار دریایی شهر حریره تعدادی چاه و پلکان وجود دارد که به دریا ختم می‌شوند. اغلب این چاه‌ها دارای قطر دهانه دو متری هستند و عمق‌شان به اندازه سطح دریا است. 

دالان‌ها که از چاه‌ها تا صخره‌های ساحلی کشیده شده‌اند و همچون دریچه‌هایی به دریا راه دارند. این کانال‌های افقی و راه‌های ارتباطی زیرزمینی چاه‌ها را می‌توان در گوشه و کنار بخش‌های صنعتی و حتی در داخل اتاق‌ها و راهروها نیز مشاهده کرد. همچون عملکرد حدس زده شده برای بخش صنعتی شهر، عملکرد دقیق این دالان‌ها نیز همچنان مبهم است و تنها می‌توان پیشرفته بودن شهر و ساکنین آن را از اینگونه معماری نتیجه گرفت. با توجه به هم‌سطح بودن دالان‌ها با دریا شکی در آن نیست که برای ارتباط با ساحل دریا حفر شده‌اند اما این‌که صید صدف‌، مرجان و ماهی را از طریق این دالان‌ها صورت می‌داده‌اند و یا حتی شاید راه فراری در هنگام اضطرار برای ساکنین بوده یا خیر همچنان روشن نیست.

مسیر دسترسی و ساعت بازدید شهر حریره

اگر قصد بازدید از شهر حریره را دارید، باید به شمال جزیره زیبای کیش بروید. شهر باستانی حریره کیش در نزدیکی‌های مجموعه المپیک در کنار جاده کرانه قرار دارد.

بازدید از این شهر تاریخی در جزیره کیش رایگان است. این مجموعه همه روزه، حتی در ایام تعطیل، از ساعت ۱۰ صبح الی ۱۰ شب آماده پذیرش بازدیدکنندگان است.

تفریحات جانبی شهر باستانی حریره

 بازدید از مجموعه شهر باستانی حریره کیش چیزی در حدود دو الی سه ساعت زمان می‌برد. با یک برنامه‌ریزی خوب می‌توانید سری به جاذبه‌ها، بازارها و مراکز خرید اطراف این شهر باستانی نیز بزنید. ساحل نیز در همان نزدیکی هاست. بازدید از این شهر تاریخی یک تیر و چند نشان است.

اگر می‌خواهید دیگر تفریحات نزدیک به شهر باستانی حریره را با قیمتی مناسب تجربه کنید کافیست اپلیکیشین پینا را نصب و در اطراف شهر باستانی حریره پذیرنده‌های متنوع ما را جستجو کنید. در ادامه تعدادی از این پذیرنده‌ها را معرفی می‌کنیم تا علاوه بر لذت جستجو در شهر زیبای حریره از دیگر تفریحات کیش با تخفیف ویژه هم استفاده کنید:

باشگاه بانجی جامپینگ جاذبه

بانجی جامپینگ جاذبه کیش
بانجی جامپینگ جاذبه کیش

«مجموعه جاذبه کیش»  در متراژ ۲۰۰۰ متر مربع در کنار شهر زیرزمینی کاریز در مجموعه المپیک کیش واقع شده است. این مجموعه  بلندترین بانجی آسیای غربی است و شامل بانجی جامپینگ ۴۰ متری و ۶۰ متری است. این مجموعه بخش عکاسی و فیلم‌برداری حرفه‌ای، سالن جهت آموزش و تمرین رشته ورزشی تی‌آ‌رایکس، کافی شاپ و رستوران غذای سالم را داراست.

کلوپ تفریحات آبی سی من

کلوپ تفریحات آبی سی‌من
کلوپ تفریحات آبی سی‌من

«کلوپ دریایی سی من کیش»  در ساحل زیبای دامون قرار گرفته است که از تفریحات مهم آبی این کلوپ می‌توان به خدمات غواصی، جت اسکی، قایق تندرو، فلای بورد، پدل بورد، کایاک، کاتاماران، چتر پاراسل و تیوب‌های بادی شاتل و بانانا اشاره کرد.

شهربازی گرین‌لند

تخفیف ویژه شهربازی گرین لند
شهربازی گرین لند کیش

«خانه کودک و شهربازی گرین‌لند» در طبقه سوم دیپلمات مال با کلبه‌های آموزشی برای کودکان خردسال، بازی‌های واقعیت مجازی، رالی ربات، سفینه فضایی، پلی‌استیشن، ایرهاکی و … در محیطی امن و مهیج و برای رده‌های سنی مختلف آماده خدمت رسانی به شما عزیزان است.

رستوران برکت

رستوران برکت کیش
رستوران برکت کیش

اگر به دنبال یک غذای دریایی لذیذ هستید و یا هوس یک کباب خوشمزه کرده‌اید «رستوران برکت» را از دست ندهید. این رستوران علاوه بر دکوراسیون فوق‌العاده و کادر مجرب و حرفه ای، منویی کامل از انواع غذاهای دریایی و کباب را در اختیار شما می‌گذارد.

رستوران لور

تخفیف ویژه رستوران لور کیش
رستوران لور کیش

«رستوران لور» یکی از قدیمی‌ترین رستوران‌های کیش است و می‌هوانید در این رستوران غذاهای خانگی تهیه شده توسط آشپزهای خانم‌ باتجربه و مجرب جزیره را تجربه کنید.

فست‌فود زیتون

«فست‌فود زیتون» یکی از فست‌فودهای سیار جزیره کیش است که انواع ساندویچ مانند همبرگر، فلافل و.. را سرو می‌کند.

رستوران شب‌های بندر بومسعود

تخفیف ویژه رستوران شب‌ های بندر بومسعود
رستوران شب های بندر بومسعود

«رستوران شب‌های بندر» با محیطی گرم و صمیمی همراه با منوی غذاهای ایرانی پذیرای شما عزیزان است.

فروشگاه لوازم ورزشی اوکلی

تخفیف ویژه فروشگاه اوکلی
فروشگاه اوکلی

«لوازم ورزشی اوکلی کیش» در مرکز خرید دامون، ارائه دهنده انواع برندهای دوچرخه، پدل برد و تجهیزات ورزشی شامل لباس‌های ورزشی، کوله پشتی، کلاه‌های مختلف، وسایل کمپینگ و انواع لباس‌های ساحلی مخصوص بانوان و… از برندهای oakley ,burton,merida,decathlon است.

فروشگاه زیگزاگ

«فروشگاه زیگزاگ» با انواع مانتو و پالتو واقع در مرکز خرید دامون آماده بازدید شما است.

فروشگاه کیش پولیکو

اگر به دنبال خرید هدیه هستید یا به وسایل دکوری علاقه دارید حتما سری به «فروشگاه کیش پولیکو» در بازار هرمز بزنید . مجموعه‌ای بی‌نظیر و متنوع از وسایل دکوری در این فروشگاه منتظر شماست.

فروشگاه کلبه عطر- شعبه ۴

«فروشگاه کلبه عطر» در جزیره کیش شعب متعددی دارد و نمایندگی برند balmaso در کیش را داراست. نزدیک‌ترین شعبه به مکان کنونی شما شعبه شماره ۴ در بازار دیپلمات مال است.

فروشگاه پارسه

اگر به دنبال کیف و کفش با کیفیت در جزیره کیش هستید «فروشگاه پارسه» یکی از بهترین انتخاب‌ها برای شماست.